Fara í efni

Þekking sem nýtist um allan heim

Sjávarútvegsskóli GRÓ starfar undir merkjum UNESCO. Árlega stendur Sjávarútvegsskólinn fyrir sex mánaða rannsóknatengdu þjálfunarnámi fyrir fagfólk í sjávarútvegi frá þróunarlöndum.

Þá hefur skólinn umsjón með styrkjum til nemenda, sem útskrifast hafa úr sex mánaða náminu, til að stunda framhaldsnám við íslenska háskóla. Skólinn aðstoðar einnig fyrrum nemendur sína til að taka þátt í mikilvægum sjávarútvegsráðstefnum á alþjóðavettvangi. Auk þessa býður Sjávarútvegsskólinn upp á margvísleg stutt sérhæfð námskeið og vinnustofur í samstarfslöndum sínum, tekur þátt í þróunarverkefnum Íslands á sviði sjávarútvegs, skipuleggur kynningarferðir um íslenskan sjávarútveg fyrir erlendar sendinefndir, og sinnir sérfræðiráðgjöf. Sjávarútvegsskólinn er staðsettur í höfuðstöðvum Hafrannsóknastofnunar að Fornubúðum 5 í Hafnarfirði og er starfsemin fjármögnuð með framlagi utanríkisráðuneytisins til þróunaraðstoðar í gegnum GRÓ miðstöð um þróunarsamvinnu. Hafrannsóknastofnun hefur hýst starfsemi Sjávarútvegskólans frá stofnun árið 1998.
Formlegir samstarfsaðilar Sjávarútvegsskólans, fyrir utan Hafrannsóknastofnun, eru Matís og Háskólinn á Akureyri og einnig hafa ýmiss fyrirtæki í sjávarútvegi stutt ötullega við bakið á starfsemi Sjávarútvegsskólans í gegnum tíðina. Sjávarútvegsskóli GRÓ starfar samkvæmt stefnu Íslands í þróunarmálum sem og áherslum UNESCO, en GRÓ miðstöðin starfar undir merkjum UNESCO sem “Category 2” miðstöð en slíkar miðstöðvar eru sjálfstæðar þekkingarmiðstöðvar sem aðildarríki reka í samstarfi við UNESCO til að styðja alþjóðleg markmið stofnunarinnar. Fastir starfsmenn skólans eru 4 í 3,6 stöðugildum. Starfsemi Sjávarútvegsskólans 2025 var leidd af Þór Heiðari Ásgeirssyni forstöðumanni, en annað starfsfólk skólans voru Julie Ingham aðstoðarforstöðumaður, Stefán Úlfarsson sérfræðingur og Zaw Myo Win verkefnastjóri sem var í hlutastarfi. Frá stofnun hafa 512 nemendur lokið sex mánaða þjálfunarnáminu frá meira en 60 löndum og má sjá fjölda á mynd hér að neðan frá helstu samstarfslöndunum.

  
Í nóvember hófu 23 nemendur frá 14 löndum, níu konur og 14 karlar, þjálfunarnámið og munu þau útskrifast í maí 2026. Að auki kom einn gestanemi frá Kúbu, en hún tók þátt í inngangsnáminu ásamt því að funda með aðilum í Tækniskóla Íslands og Fisktækniskólanum í Sandgerði.


Dr. Nasser Kasozi, rannsóknarstjóri Buginyanya-rannsókna- og þróunarstofnunarinnar í Mbale í Úganda, heimsótti Ísland í desember. Hér situr hann fremst á myndinni til hægri við hlið Þórs Heiðars Ásgeirssonar, forstöðumanni Sjávarútvegsskólans. 
 

 

Þjálfunarnám og námsstyrkir

Hið sex mánaða langa hagnýta þjálfunarnám Sjávarútvegsskólans er hannað til að mæta þörfum samstarfsstofnana og þeim nemendum sem veljast til þátttöku. Á hverjum tíma er boðið upp á allt að fjórar sérlínur/sérsvið sem nemendur skiptast á eftir hlutverki og sérfræðiþekkingu þeirra í heimalandinu. Sérsviðin eru: stofnmat og veiðarfæri (ARAM), gæðastjórnun í fiskiðnaði (QMFHP), sjálfbært fiskeldi (SAq), og stefnumótun og veiðistjórnun (FPM). Nemendur eru allt fagfólk í sínu heimalandi og starfa í lykilstofnunum við stjórnun, eftirlit, og rannsóknir tengdum sjávarútvegi og fiskeldi. Allir nemendurnir eru með að lágmarki fyrstu háskólagráðu, en margir hafa lokið meistara eða doktorsnámi og hafa að lágmarki 2 ára reynslu. Sérfræðingar frá samstarfsstofnunum á Íslandi sem og frá sjávarútveginum koma að kennslu og leiðbeiningum einstaklingsverkefna hjá Sjávarútvegsskólanum og einnig eru mörg sjávarútvegsfyrirtæki heimsótt til að veita nemendum innsýn inn í þá miklu þróun sem þar hefur átt sér stað. Sérstakt átak er í gangi sem miðar að því að fá nemendur til að koma með gögn frá sínu heimalandi sem þeir vinna með í einstaklingsrannsóknum. Hafrannsóknastofnunin hýsir og sér um framkvæmd Sjávarútvegsskólans samkvæmt þjónustusamningi við GRÓ miðstöð um þróunarsamvinnu, en Hafrannsóknastofnunin hefur að auki umsjón með tveimur af fjórum sérlínum; stofnmatslínu og sérlínu á sviði sjálfbærs fiskeldi. Hinar sérlínurnar eru í umsjón Háskólans á Akureyri (fiskveiðistjórnun og stefnumótun) og Matís (gæðastjórnun í fiskiðnaði). Á Hafrannsóknastofnun sjá Dr. Theódór Kristjánsson, sérfræðingur á Ferskvatns- og eldissviði, og Dr. Warsha Singh, sérfræðingur á Uppsjávarsviði, um sérlínurnar sjálfbært fiskeldi og stofnmat. Sérlínan um gæðastjórnun í fiskiðnaði er stjórnað af Margeiri Gissurarsyni hjá Matís, og fiskveiðistjórnunalínan er í höndum Hreiðars Þórs Valtýssonar á Háskólanum á Akureyri. Þetta var síðasta starfsár Margeirs en hann hefur leitt sérlínuna til margra ára og kunnum við honum bestu þakkir fyrir samstarfið. Yfirmenn sérlína Sjávarútvegsskólans mynda fagráð skólans ásamt Dr. Hrefnu Karlsdóttur frá SFS, en fagráðið hefur m.a. umsjón með faglegum efnistökum, leiðbeinendum, og lokaverkefnum nemendanna í sex mánaða þjálfunarnáminu, og eru forstöðumanni til ráðgjafar um allt starf Sjávarútvegsskólans.
Rannsóknarmiðstöð fiskeldis í Færeyjum, FIRUM, hefur komið að kennslu og leiðbeiningum á fiskeldislínunni síðustu árin. Það góða samstarf hélt fyrstu mánuðina 2025, en frá og með haustinu hefur það samstarf minnkað mikið. Samstarfið við FIRUM hefur haft mjög jákvæð þróun á sex-mánaða þjálfunarnáminu og styrkir mjög sérlínuna um Sjálfbært fiskeldi.


Mr. Xavier Vincent sérfræðingur fiskimála hjá Alþjóðabankanum og gestafyrirlesari hjá
Sjávarútvegsskólanum ásamt nemendum.

 

 

 

 



 

 

 


 

 

 

Styrkir til framhaldsnáms á Íslandi

Skólastyrkir fyrir fyrrum nemendur Sjávarútvegsskólans hafi verið veittir frá 2004 aðilum sem staðið hafa sig vel í sex mánaðar þjálfunarnáminu, og hafa verið samþykktir í meistara og doktorsnám hér á landi. Á árinu 2025 nutu fjórir doktorsnemar stuðnings Sjávarútvegsskólans og einn meistaranemi við Háskólann á Akureyri fékk hlutastyrk. Tveir styrkþegar útskrifuðust á árinu. Dr. Carina Fernandes og Dr. Safina Muse útskrifuðust í desember frá Háskóla Íslands. Engir nýir skólastyrkir voru veittir 2025 þar sem skólastyrkir sem GRÓ skólar hafa veitt undanfarin ár eru í endurskoðun. Hér til hægri má sjá Dr. Safina Muse ásamt andmælenda sínum í doktorsvörninni Dr. Kasozi.

Gestafyrirlesarar Sjávarútvegsskólans

Undanfarin ár hefur Sjávarútvegsskólinn unnið með Alþjóðabankanum í að efla þekkingu samstarfsaðila á Íslenskum sjávarútvegi. Í tengslum við það samstarf koma Xavier Vincent, sérfræðingur fiskimála hjá Alþjóðabankanum, í heimsókn og fjallaði um hvernig Alþjóðabankinn byggði upp sjávarútvegsverkefni sem hann styrkir. Fjörugar umræður sköpuðust og töldu nemendur slíka fræðslu mikilvæga því þau væru oft í þeim sporum að taka á móti fjármögnunaraðilum eins og Alþjóðabankanum og vinna að hönnun og framkvæmd verkefna í sínu heimalandi.
Í desember kom Dr. Nasser Kasozi í Sjávarútvegsskólann og hélt tvö erindi um stöðu fiskeldis í Afríku. Dr. Kasozi er forstjóri Buginyanya fiskeldisrannsóknamiðstöðvarinn í Mbale í Uganda og kom til landsins á vegum Háskóla Íslands sem andmælandi við doktorsvörn styrkþega Sjávarútvegsskólans. Erindin voru opin sérfræðingum hér á landi í gegnum streymi og var viðburðurinn haldinn í samstarfi við Háskóla Íslands.

Námskeið á Íslandi

Sjávarútvegsskólinn hefur verið með stutt námskeið fyrir samstarfsaðila á Íslandi. Í júní kom sendinefnd fá Kyrrahafsríkjum í þriggja daga heimsókn. Í sendinefndinni voru m.a. sjávarútvegsráherrar Palau og Papúa Nýju Gíneu ásamt ráðuneytisstjóra auðlindaráðuneytis á Salómon eyjum en einnig voru fulltrúar Alþjóðabankans í Kyrrahafi með í för. Markmið heimsóknarinnar var að kynna sér fiskveiðistjórnun og virðiskeðjur í sjávarútvegi ásamt því hvernig stjórnvöld styðja við þróun sjávarútvegs með rannsóknum og eftirliti.

Þátttaka Sjávarútvegsskólans á alþjóðlegum ráðstefnum

Mikilvægur liður í starfi Sjávarútvegsskólans er þátttaka í alþjóðlegum ráðstefnum þar sem fjallað er um sjávarútveg í þróunarlöndum. Stuðningur við fyrrum nemendur skólans miðar að því að gera fyrrum nemendum kleift að kynna rannsóknir sínar á alþjóðlegum ráðstefnum, enda ýtir það undir rannsóknir í sjávarútvegi og styrkir tengslanet nemenda.
Julie Ingham tók þátt í fundi um kynjajafnrétti í sjávarútvegi á vegum skrifstofu UNESCO í Gana. Jafnrétti kynja hefur í auknu mæli fengið athygli innan þróunarsamvinnu og skoðaði fundurinn sértaklega hvernig kynlíf er notað í viðskiptum með fisk, sérstaklega þegar samkeppni um kaup á fisk á löndunarstöðum er mikil. Þátttakendur voru einkum starfsfólk stjórnvalda, fólk úr þróunaraðstoð, og frjálsum félagasamtökum sem láta sig málefnið varða. Fundarfólk var sammála um að þörf sé á auknum rannsóknum á því valdaójafnvægi sem ríkir hjá konum gagnvart körlum í sjávarútvegi í fátækustu löndunum.


Samvinna við samstarfslönd og svæðaskrifstofur

Hluti af gæðastjórnun í þjálfunarnáminu er að fylgjast með stöðu sjávarútvegs og áherslumálum í sjávarútvegi og fiskeldi hjá samstarfsaðilum. Það hjálpar til við skipulag þjálfunarnámsins og val á nemendum. Af þeim sökum er nauðsynlegur hluti af starfsemi Sjávarútvegsskólans að heimsækja samstarfsaðilana reglubundið og fara yfir forsendur áframhaldandi samvinnu.
Á árinu voru fimm samstarfslönd heimsótt þar sem staða landanna í sjávarútvegi var rædd og viðtal tekið við aðila sem valdir höfðu verið af samstarfsstofnunum til að sækja sex-mánaða þjálfunarnámið. Stefán Úlfarsson heimsótti Dalian Háskólann (í Kína) ásamt því að standa að nemendamóti fyrrum GRÓ nemenda (öllum skólum) með sendiráði Íslands í Peking. Stefán Úlfarsson heimsótti einnig í október samstarfsaðila í Líberiu og Sierra Leone og tók viðtöl við nemendur og fundaði með ráðamönnum um framtíð sjávarútvegs og fiskeldis. Háskólinn í Líberiu er einn af samstarfaðilum Sjávarútvegsskólans en sjávarútvegsfræðideildinni er stjórnar af Dr Alvin Slewion Jueseah sem útskrifaðist frá Háskóla Íslands með doktorspróf 2022 með styrk frá Sjávarútvegsskólanum. Þór Ásgeirsson heimsótti Malawi ásamt Theódóri Kristjánssyni sérfræðingi á Hafrannsóknastofnun. Þar skoðuðu þeir fiskeldi og ræddu við ráðamenn og fulltrúar UNESCO um samstarfið við Sjávarútvegsskólann og möguleikana á því að halda námskeið fyrir sérfræðinga fiskideildar í Lilongwe. Viðtöl við væntanlega nemendur voru einnig tekin og sendiráð Íslands í Malawi var heimsótt. Í framhaldi af heimsókninni til Malawi fór Þór Ásgeirsson til Gana til að endurvekja og styrkja samstarf og taka viðtöl við væntanlega nemendur.

GRÓ - þekkingarmiðstöð þróunarsamvinnu, og samstarfið við UNESCO

GRÓ- þekkingarmiðstöð þróunarsamvinnu var stofnuð í janúar 2020 utan um skólana fjóra sem áður höfðu fallið undir Háskóla Sameinuðu þjóðanna (UNU). Við stofnun GRÓ miðstöðvarinnar var miðstöðin og hennar starf sett undir UNESCO sem “Category 2 Centre”. Hlutverk GRÓ er að samhæfa starfsemi skólana og sjá um grunnfjármögnun þeirra við að stuðla að uppbyggingu mannauðs á fjórum sérsviðum; jafnréttismála, sjávarútvegsmála, jarðhitamála og landgræðslu. Við það að tengjast UNESCO opnast möguleikar á samstarfi við svæðaskrifstofur UNESCO sem eru í um 50 löndum. Einnig fær UNESCO aðgang að rúmlega 1600 sérfræðingum sem hafa útskrifast frá skólunum á Íslandi. Stór hluti af starfsemi GRÓ miðstöðvarinnar 2025 var að vinna að eflingu nemenda netverks (alumni) og styðja við stofnun nemendasamstaka fyrrum nemenda GRÓ skólanna í samstarfslöndum.